Altijd beter, sneller, slimmer en succesvoller. Maar wat als je streven naar perfectie je uiteindelijk juist uitput? In gesprek met Marjon Bohré over haar boek De Perfectieparadox en over de vraag waarom perfectionisme zo’n hardnekkige valkuil kan zijn.
Perfectionisme is niet gewoon ‘goed je best doen’
Perfectionisme wordt vaak gezien als een positieve eigenschap. Je bent ambitieus, nauwkeurig en wilt kwaliteit leveren. Maar perfectionisme gaat verder dan hoge eisen aan jezelf stellen.
Marjon noemt zichzelf een ‘herstellend perfectionist’. En dat is hoopvol: perfectionisme wordt je niet mee geboren, het is geen vast onderdeel van je persoonlijkheid. Het is een aangeleerd patroon van denken en gedrag en je kunt er dus ook anders mee leren omgaan.
Volgens Marjon bestaat perfectionisme uit twee kanten: het streven naar idealen die eigenlijk niet haalbaar zijn én de voortdurende zorg over hoe anderen – of jijzelf – daarover oordelen. Daardoor kan zelfs een prestatie waar anderen heel tevreden over zijn, voor jou voelen als: het had beter gekund.
fotograaf: Bertina Bartlett
Waarom hebben we steeds meer last van perfectionisme?
Perfectionisme ontstaat niet zomaar. Opvoeding en sociale omgeving spelen een rol, maar ook de maatschappij waarin we leven.
We krijgen voortdurend het idee dat ons leven maakbaar is. Succes is een keuze. Op sociale media zien we ondertussen vooral de zorgvuldig geselecteerde hoogtepunten van anderen. Het kan daardoor lijken alsof iedereen zijn leven perfect op orde heeft.
Het gevolg? Als het bij jou anders loopt, ligt het al snel aan jezelf.
Maar niet alles is maakbaar. Toeval, omstandigheden en pech spelen óók een rol. Juist het vergeten daarvan kan ervoor zorgen dat we onszelf steeds harder gaan beoordelen.
Kan perfectionisme een burn-out veroorzaken?
Bij veel burny’s kom ik perfectionisme tegen maar niet iedere perfectionist krijgt een burn-out en niet iedere burny is perfectionistisch.
Toch is er wel een verband tussen perfectionistische kenmerken en burn-outklachten. Als je voortdurend probeert te voldoen aan onrealistisch hoge verwachtingen, kan dat enorm veel energie kosten. En wanneer je daarnaast bang bent om fouten te maken of door de mand te vallen, wordt rust nemen lastig.
Daar komt nog iets bij: perfectionisten laten vaak minder snel zien dat het niet goed met ze gaat. Ze houden de buitenwereld liever een beeld van controle en succes voor. Daardoor kunnen ze juist minder snel om hulp vragen – terwijl sociale steun een belangrijke buffer kan zijn tegen uitputting.
Van ‘perfect’ naar ‘goed genoeg’
Hoe kom je dan van perfectionisme af?
Niet door nóg beter je best te doen.
Een belangrijke stap is juist leren kijken naar de eisen die je jezelf oplegt. Zijn ze realistisch? En zijn ze eigenlijk wel van jou?
Marjon benadrukt onder andere het belang van zelfcompassie, persoonlijke waarden en het leren herkennen van de signalen van je lichaam. In plaats van jezelf voortdurend te verbeteren, kun je jezelf leren afvragen: wat vind ík belangrijk?
Want misschien hoef je niet perfect te zijn om waardevol te zijn. Misschien hoef je zelfs helemaal geen project te zijn dat voortdurend verbeterd moet worden.
Je bent een mens. Een mens is imperfect.
Luister naar de burn-out survival aflevering met Marjon Bohré
Wil je ontdekken hoe perfectionisme ontstaat, waarom het zo vermoeiend kan zijn en wat je kunt doen om uit de ‘nooit goed genoeg’-stand te komen?
Luister dan naar de podcastaflevering van Burn-out Survival met Marjon Bohré, auteur van De Perfectieparadox. Een gesprek over perfectionisme, burn-out, zelfcompassie, grenzen en de kunst om niet langer voortdurend aan jezelf te hoeven voldoen.
De burn-out survival podcast heeft inmiddels 62.000 streams, yeahhh. Ik ben altijd op zoek naar gasten want jouw burn-out verhaal of kennis hierover is nodig om niet alleen burn-out terug te dringen maar ook de taboe op mentale welzijn te doorbreken.
Wil jij zelf eens te gast zijn in de burn-out survival podcast met jouw burn-out verhaal, een coach-sessie of als expert op gebied van stress, burn-out, preventie of herstel? Leuk! Neem contact op voor een telefonische gesprek om samen af te stemmen of jouw bijdrage