Verwaarloosde burn-out

Een verwaarloosde burn-out

Waarom een blog over dit onderwerp?

De term ‘verwaarloosde burn-out’ blijkt een veelgebruikte zoekterm te zijn. 

Wie zoekt hier eigenlijk op, vroeg ik me af. Zijn het organisaties die zich zorgen maken over een medewerker die als een pitbull blijft doorbijten, terwijl hij er ondertussen uitziet als een wrak? Of zijn het juist mensen die diep van binnen wel weten dat ze te ver zijn gegaan en de risico’s in kaart brengen?

Maar al je eenmaal écht burn-out bent, lig je er toch compleet af? Kun je dat dan nog verwaarlozen? Zo van: “Mwah, ik kan even niks meer, zelfs een rondje supermarkt voelt als een expeditie. Weet je wat? Ik probeer een vakantie, een paar slaappillen, extra groente… en vooruit, zo’n verdomd yogalesje dan maar. Na twee maanden moet het toch wel klaar zijn? Mijn collega’s kan ik niet langer in de steek laten en hé, ik kan alweer een half uur lezen zonder hoofdpijn, dus hup, terug aan het werk!”

En ja, zoiets dergelijks kom ik regelmatig tegen. 

Zowel organisaties als individuen willen zich bewust zijn van de risico’s die gepaard gaan met het negeren van een burn-out.

Een onderschat probleem

Een verwaarloosde burn-out – te lang doorgaan terwijl je opgebrand bent maar ook te vroeg weer beginnen zonder volledig herstel – kan ernstige gevolgen hebben voor zowel je mentale als fysieke gezondheid. 

Liever deze blog luisteren?  Burn-out survival podcast, Verwaarloosde burnout

Wat zijn de risico’s van een verwaarloosde burnout voor de persoon zelf en organisaties?

In deze blog gaan we in op de volgende vragen: 

• Hoe vaak komt verwaarloosde burn-out voor?
• Waarom negeren mensen burn-outklachten eigenlijk?
• De glijdende schaal naar een burn-out
• Wat zijn de signalen van een burn-out?
• Wat zijn de gevolgen van een verwaarloosde burn-out?
• Wat kun je als organisatie en individu doen bij een verwaarloosde burn-out?

Hoe vaak komt een verwaarloosde burn-out voor?

Helaas vaker dan je denkt. Veel mensen negeren de signalen en blijven doorgaan, terwijl hun lichaam schreeuwt om rust. Ik zocht naar cijfers, maar zelfs Sally Clarke, medeonderzoeker van The State of Workplace Burnout, kon geen harde data vinden. De diagnose burn-out is al lastig genoeg, laat staan een onderzoek naar verwaarloosde gevallen. Toch hoor ik in mijn praktijk en van collega’s dat het ontzettend vaak voorkomt. Het is dus een serieus probleem dat meer aandacht verdient.

Waarom negeren mensen burn-outklachten?

Mensen negeren hun burn-outklachten bewust of onbewust. Dit kan komen doordat ze:

• De ernst van de situatie niet inzien.
• Vinden dat “opgeven” geen optie is.
• Een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben richting werk of gezin.
• Denken: “Het is niet het juiste moment”, “Ik moet dit project afmaken” of “Ik red het wel tot de vakantie”.
• De weg naar burn-out is een glijdende schaal, dit leg ik hieronder uit:

De glijdende schaal naar burn-out

Burn-out is een verraderlijk proces. Stap voor stap zak je dieper weg, terwijl stresshormonen als adrenaline en cortisol je op de been houden. Totdat de spreekwoordelijke stoppen doorslaan en je instort. Deze stresshormonen doen hun werk uitstekend, maar verminderen ook je gevoel voor pijn en vermoeidheid. Denk maar aan de militair die, ondanks een zware verwonding door een bermbom, toch nog kan doorrennen.

Ondertussen stapelen de signalen zich op:

• Moe blijven en maar niet uitgerust raken
• Vaker ziek zijn
• Vergeetachtigheid en meer tijd nodig hebben voor taken
• Prikkelbaarheid
• Hyperventilatie, hartkloppingen
• Angst en onzekerheid
• Slechte nachtrust

Toch blijven veel mensen zichzelf pushen – nog even doorzetten, hopend dat het vanzelf beter wordt. Totdat ze op een dag keihard tegen de muur lopen.

Wat zijn de gevolgen van een verwaarloosde burn-out?

Burn-out is het gevolg an langdurige stress. Het lichaam raakt gewend aan een constante staat van stress, wat ernstige gevolgen kan hebben.

De Nederlandse huisartsen genootschap waarschuwt voor de volgende gevolgen van chronische stress:

Chronische stress heeft (via een verhoogd cortisolgehalte) invloed op de werking van de amygdala, hippocampus en prefrontale cortex in het brein.

• Als de amygdala en hippocampus overbelast raakt door chronische stress ontstaat sneller angst en onrust. Ook geheugenklachten en leerproblemen komen veel voor.
• De prefrontale cortex reguleert de executieve functies, zoals plannen, concentreren, organiseren, emotieregulatie en impulscontrole. Door chronische stress zijn deze executieve vaardigheden verminderd: impulsief gedrag neemt toe, het is moeilijker om doelgericht actie te ondernemen en lange-termijn te denken.

Hierdoor is het moeilijker problemen aan te pakken en gezonde keuzes te maken. Een vicieuze cirkel kan ontstaan, waarbij de problemen en chronische stress toenemen.”

• De mentale gevolgen kunnen zijn:
  • Angst en onrust
  • Verminderde concentratie en en geheugenproblemen 
  • Moeite met plannen en organiseren
  • Verminderde impulscontrole
  • Blijvend verminderd mentaal belastbaar 
• Fysieke gevolgen:
  • Verhoogd risico op hart- en vaatziekten
  • Spier- en gewrichtsklachten
  • Darmproblemen, hoofdpijn

Daarnaast heeft een verwaarloosde burn-out impact op werk en relaties. Relaties kunnen onder druk komen te staan en werkverlies is niet ongewoon.

Wat kun je doen bij een verwaarloosde burn-out?

Als je vermoedt dat je een burn-out hebt verwaarloosd, doe eerst de burn-outtest en bepaal hoe de vlag erbij hangt op dit moment. Score je oranje of rood? Onderneem direct actie!

1. Stop met je huidige activiteiten. Zie dit niet als opgeven, maar als erkennen dat je tijd nodig hebt om te herstellen.
2. Sluit andere ziektes uit. Laat een arts checken of er geen andere oorzaken zijn, zoals schildklierproblemen of een depressie.
3. Vraag hulp. Neem contact op met je leidinggevende, bedrijfsarts of een Burn-Out Coach .
4. Neem voldoende rust. Vermijd overbelasting en DOE MINDER dan je denkt te kunnen. Gemiddelde hersteltijd is 9 maanden.
5. Verdiep je in burn-out. Luister podcasts, mijn favorieten zijn Fried the burn-out podcast en natuurlijk de ‘Burn-out Survival Podcast. En en lees boeken: ’Relight Your Spark van Sally Clarke en De Survivalgids voor Burn-out.

Kosten van verzuim door burn-out

Volgens hoogleraar bedrijfsgeneeskunde Roelen (Rijksuniversiteit Groningen) kost een verzuimdag gemiddeld €350. Een werknemer met een burn-out is gemiddeld 9 maanden uitgeschakeld, wat neerkomt op €68.250 per werknemer.

Genoeg reden om in preventie te investeren!

Wat kunnen organisaties en leidinggevenden doen bij burn-out?

• Let op signalen: vermoeidheid, vaker ziek, prestatieverlies, prikkelbaarheid.
• Spreek het aan: “Ik zie dat je vermoeid bent, gaat het goed met je? Kan ik iets doen?”
• Adviseer rust: geef verlof en verwijs direct naar de bedrijfsarts.
• Bied ondersteuning: wijs op beschikbare hulp bij een verwaarloosde burn-out zoals coaching of therapie
• Onderzoek de oorzaken: hoe droeg werk bij aan de burn-out?
• Reïntegratie Pak de oorzaken van uitval aan voor terugkeer (wat binnen de mogelijkheden ligt), anders belandt de werknemer in dezelfde situatie.
• Creëer een gezonde werkcultuur: stel een mental health preventieplan op en draag dit breed uit.
• Kanarie in de kolenmijn: overbelasting is een teken. Onderzoek structurele problemen in werkdruk en cultuur.

🔥 Voorkomen is beter dan genezen.

Herstel is mogelijk, maar het begint met bewustwording – bij individuen én organisaties.

(Ter inspiratie: luister aflevering 11 met Steffie Dessert, arbeidspsycholoog van de Burn-out Survival podcast: link)