Ik krijg stress als ik denk aan crisis in mijn familie en nachten hierover pieker, machteloos voel ik me. Stress als ik geen ruimte tussen mijn coachsessies heb en als zzp-er heb ik jaarlijks periodes van: help een te lege agenda!
In deze blog help ik je ontdekken wat jou langdurig stress heeft gegeven en mogelijk nog steeds stress geeft. Ook vertel ik waarom het zo belangrijk is om tijdens je herstel aandacht te besteden aan deze stressoren.
Vele burny’s begrijpen niet helemaal hoe het zover is gekomen. Ze kunnen wel wat factoren opnoemen maar de full picture is lastig te zien als je er midden in zit.
Stressoren onder de loep
Welke stressoren speelde jouw parten? Wat zijn stressoren eigenlijk? Welke stressoren kunnen bijdragen aan een burn-out? En misschien nog wel belangrijker: welke stressoren spelen bij jou een rol?
In deze aflevering van de #burnoutsurvivalpodcast ga ik dieper in op zes belangrijke stressoren bij burn-out: werkdruk, angst, persoonlijkheidskenmerken, overlevingsstrategieën, mindset en overtuigingen, en de werk-privébalans.
Voor nu beginnen we bij de basis.
Wat bedoel ik met stressoren?
Een stressor is simpel gezegd alles wat stress veroorzaakt. Dat kan iets zijn wat van buitenaf komt, zoals een hoge werkdruk, crisis van familielid, of de wereld die in brand staat of. Maar het kunnen ook interne factoren zijn, zoals perfectionisme, onzekerheid, piekeren of de neiging om altijd voor anderen te zorgen.
Zoals Johan Cruijff ooit zei: “Je gaat het pas zien als je het doorhebt.” Dat geldt ook voor stressoren. Vaak hebben we niet eens door hoeveel stressbronnen er tegelijk actief zijn in ons leven, totdat ons lichaam op de rem trapt.
Welke stressoren waren de oorzaak van jouw burn-out?
Iedere burn-out is anders. Toch zie ik in mijn praktijk vaak drie grote groepen oorzaken terugkomen.
1. Een opstapeling van life events
Soms gebeurt er in korte tijd simpelweg te veel. Denk aan een overlijden, een scheiding, een verhuizing, financiële problemen of zorgen om een ziek familielid. Op zichzelf kunnen we vaak veel aan, maar wanneer gebeurtenissen zich opstapelen raakt de emmer langzaam vol.
2. Persoonlijkheidskenmerken
Bepaalde eigenschappen kunnen ervoor zorgen dat je gevoeliger bent voor chronische stress. Denk aan perfectionisme, altijd voor anderen zorgen, jezelf op de tweede plaats zetten of moeite hebben met grenzen aangeven.
Ook ADHD, hoogsensitiviteit of leven met een chronische ziekte kunnen extra energie vragen waardoor je kwetsbaarder wordt voor overbelasting.
3. Te lang doorgaan in iets wat niet meer past
Dit zie ik ontzettend vaak.
Je zit in een baan die geen energie meer geeft. Misschien past de werkcultuur niet meer bij je normen en waarden. Misschien is het werk te saai, juist te moeilijk of simpelweg te veel geworden.
Hetzelfde kan gebeuren in een relatie, vriendschap of andere levenssituatie.
Toch blijf je doorgaan. Omdat het van je verwacht wordt. Of omdat jij dit van jezelf verwacht. Een stap terug doen voelt als falen. Als opgeven. Als iets wat niet bij jou past.
En natuurlijk zie ik vaak een combinatie van deze drie oorzaken.
Voorbeeld uit de praktijk, neem Pieter
In een paar jaar tijd overleden twee goede vrienden. Hij kreeg maar geen vaste aanstelling op zijn werk. Hij had een sterke neiging om te pleasen en vond het lastig om zijn grenzen te voelen en aan te geven. Daar kwam ook nog een verhuizing bij.
Los van elkaar waren deze gebeurtenissen misschien nog te dragen geweest. Maar samen werd het uiteindelijk te veel.
Wanneer we bij burny’s vervolgens dieper kijken, zien we allerlei onderliggende stressoren die al maanden of zelfs jarenlang aanwezig waren en voor chronische stress zorgden.
Er zijn verscheidene factoren bekend die volgens onderzoek vaak ten grondslag liggen aan burn-out. Onderstaand schema kan je helpen om inzicht te krijgen in jouw persoonlijke situatie. Welke herken jij?
In de Survivalgids voor Burn-out op pagina 116 en 117 lees je uitgebreid over dit schema en anderen stressoren.
Stressoren aanpakken voor duurzaam herstel burn-out
Voor je herstel zijn stressoren op twee manieren belangrijk.
1. Stressoren verminderen zodat je lichaam kan herstellen
Als je bent uitgevallen, is het belangrijk om eerst te kijken naar wat je nú stress geeft.
Welke prikkels, verplichtingen, mensen of situaties houden jouw stresssysteem actief?
Je lichaam maakt onder invloed van stress het hormoon cortisol aan. Wanneer stress langdurig aanwezig blijft, krijgt je lichaam onvoldoende kans om te herstellen.
Daarom kijken we eerst naar wat tijdelijk beperkt of weggenomen kan worden. Zodat je zenuwstelsel tot rust komt en je lichaam en geest kunnen herstellen.
Hoe Pieter dit aanpakte
Pieter stopte met zijn werk, hij liet zich niet meer aan het lijntje houden. Ook zette hij zichzelf op de eerste plek tijdens zijn herstel: hij vroeg zich elke ochtend af: wat heb ik nodig vandaag? Wat Pieter ook enorm hielp was verwachtingen managen: zijn partner en vrienden wisten dat hij weinig energie had en afspraken misschien moest afzeggen of kort aanwezig kon zijn. Taken thuis werden overgenomen voor 2 maanden door partner erna gaan ze samen om de tafel om opnieuw taken te verdelen. Hij bleef wel de tuin doen dit gaf juist ontspanning.
2. De oorzaken van de burn-out aanpakken
Daarnaast is het belangrijk om te onderzoeken welke stressoren er al waren vóórdat je uitviel.
Wat gaf jou jarenlang stress?
Welke patronen, overtuigingen, gewoontes of omstandigheden hebben bijgedragen aan het ontstaan van je burn-out?
Als je daar niets mee doet, kan het herstel vertragen. Of je herstelt wel, maar blijft kwetsbaar voor terugval.
In mijn hersteltrajecten gaan we hier vaak mee aan de slag zodra iemand weer iets meer energie heeft en de brainfog wat afneemt. Op dat moment ontstaat er weer ruimte om te reflecteren en verbanden te leggen.
Oorzaken van Pieters Burnout
- Bij Pieter was zijn zelfvertrouwen geschaad door jarenlang geen vaste aanstelling te krijgen. Dit gevoel haakte aan situaties toen hij puber was, hier zijn we mee aan de slag gegaan.
- De rouw van zijn overleden vrienden had hij geen ruimte voor gehad en daar nam hij nu de tijd voor door er o.a over te schrijven, dit was zijn manier van verwerken.
- Het pleasegedrag wilde hij eindelijk eens vanaf hoe lang moet je daar mee doorgaan? Hij realiseerde zich, het had hem ooit gediend hem ooit maar nu niet meer. De mindset ‘ik ben ok zoals ik ben, take it or leave it! hielp maar zo eenvoudig was het niet, het heeft oefening en tijd nodig.
Wil je zelf aan de slag met jouw stressoren? Kijk dan eens naar pagina 116 tot en met 136 van de Survivalgids voor Burn-out. Ook kun je het gratis logboek downloaden via de shownotes. Op pagina 33 tot en met 42 vind je oefeningen waarmee je jouw stressoren in kaart kunt brengen.
Het kan heel waardevol zijn om dit samen met iemand te doen. Bijvoorbeeld een partner, vriend, vriendin of collega. Maak allebei een analyse en bespreek deze vervolgens met elkaar. Vaak ontdek je daardoor patronen die je zelf over het hoofd ziet.
Maar heb je een burn-out en kun je daar wel wat hulp bij gebruiken? Plan NU een gratis kennismakingsgesprek met mij Nicolette.
Maar ik kan mijn karakter toch niet veranderen?
Misschien denk je nu:
“Leuk allemaal, maar mijn karakter verander ik niet zomaar. En die werkcultuur ook niet.”
Dat klopt.
Wat buiten jouw controle ligt, mag je ook buiten jouw verantwoordelijkheid laten.
Een werkcultuur verander je niet in je eentje. Maar je kunt wel grenzen stellen. Je kunt bespreekbaar maken wat je dwarszit in plaats van het op te kroppen.
En hoewel je persoonlijkheid niet volledig verandert, kun je bepaalde eigenschappen wel STAP-VOOR-STAP verzachten.
- Perfectionisme kan milder worden.
- Pleasen kan afnemen.
- Je kunt leren beter voor jezelf te zorgen.
In een overlevingsmodus worden eigenschappen vaak uitvergroot. Daarom is het belangrijk om niet voortdurend op het randje te leven.
Leer je eigen gebruiksaanwijzing kennen.
- Waar laad jij van op?
- Wat kost je energie?
- Heb je af en toe een avond alleen nodig? Plan die dan bewust in.
- Zuigt een vriendschap vooral energie? Onderzoek dan of je het contact wilt beperken of misschien zelfs wilt beëindigen.
Goed voor jezelf zorgen is geen luxe. Het is een voorwaarde voor duurzaam herstel.
Welke stressoren ga jij aanpakken?
Ik ben benieuwd wat deze blog je heeft opgeleverd en welke stressoren jij hebt ontdekt.
Deze blog nog eens beluisteren of delen met iemand? Waarom ben ik opgebrand? van de #burnoutsurvivalpodcast