Na afloop zweefde ik door de stille nacht van het Vondelpark in een andere dimensie. Hier wil ik meer van. Wat ik toen nog niet wist, maar wel voelde: dit gaf mij precies de balans die ik nodig had.”
Ik was 25 en liep mijn fysiotherapie stage in Australië. Mijn hospita gaf Feldenkrais, een vorm van bewust bewegen, zoiets als rustige yoga maar dan anders. Veelal liggend op een mat en dan ape-traag bewust bewegen. Gedachten dreven af naar alles wat ik had kunnen doen in dit mooie land, buiten! Maar toch zeker niet hier zijn zo goed als stil liggend, binnen.
Liet mij maar rennen, vliegen achter een frisbee, dan stroomde het geluk vanzelf door mijn aderen.
Jaren later werkte ik fulltime als fysiotherapeut en sportte ik fanatiek. Ik vroeg veel van mijn lichaam en waarom ook niet het deed het allemaal. Maar ik merkte langzaamaan dat ik uit balans raakte, mijn lijf had steeds meer rust en ontspanning nodig.
Ik schreef me in voor een slome yogales in De Roos aan het Vondelpark. Eenmaal op mijn mat dacht ik laat mij maar even liggen, geen vluchtneigingen dit keer. Integendeel. De reis naar binnen boeide me mateloos.
Voor alles is een tijd en een ritme. Misschien was yoga jarenlang voor jou een ver-van-je-bed-show. Iets voor zweefteven of macrobioten. Maar wie weet is het, nu je uit de bocht gevlogen bent, juist precies wat je nodig hebt.
Helpt yoga bij een burn-out?
Door burn-out heb je weinig energie, je zenuwstelsel is ontregeld, je ademt vaak hoog, slaapt slecht, je staat aan en bent hyper of juist hypo en komt tot weinig, je kunt je moeilijk focussen en je krijgt het niet voor mekaar om diep te ontspannen.
Je wilt graag weer de energieke jij zijn en niet steeds bezig zijn met ‘kan ik dit vandaag wel of niet’? Je wilt weer de dingen doen waar je blij van wordt en energie van krijgt! Je onbezonnen leven terug.
Maar hoe?
Work-out en work-in
Yoga is niet alleen een workout voor kracht, balans en lenigheid. Het is ook een work-in. Een oefening in aanwezig zijn bij wat er in je leeft. En dat is precies waarom yoga zo heilzaam kan zijn bij herstel van een burn-out.
Vanmorgen in mijn online yogalesje deed ik een ingewikkelde balansoefening op één been. Meteen schoot er een gedachte door mijn hoofd: “O nee, deze gaat me niet lukken.” En alsof de docent me door het scherm heen hoorde, zei hij: “Het gaat er niet om of je blijft staan of omvalt. Het gaat erom hoe je ermee omgaat als je valt.”
Touché. Ik zat mezelf al te chanteren voordat ik ook maar iets geprobeerd had ipv ‘ah uitdaging! Focus en eens zien hoever ik kom en als ik omkieper, no sweat rustig blijven ademen en opnieuw proberen.’
Yoga confronteert je met jezelf, je coping, je uitgekiende chantage methodes, je grenzen en hoe je daarmee om gaat x op x zo van: ‘ai mijn buurvrouw is een stuk ouder en die kan het ook dus niet miepen, effe doorzetten.’
Yoga helpt stress en burn-out herstel op meerdere lagen
Tijdens die balansoefening kwam ik in contact met iets wat ik goed van mezelf ken: de overtuigingen en gedachten die me soms in de weg zitten.
Yoga werkt namelijk op veel meer dan alleen je spieren en gewrichten. In de yogafilosofie wordt de mens gezien als een geheel van verschillende lagen die voortdurend op elkaar inwerken. Bij een burn-out zijn al deze lagen uit balans geraakt.
Door op meerdere niveaus te herstellen, ontstaat er weer meer rust, energie en een gevoel van heelheid.
Ik beschrijf eerst de 4 diepere lagen, wat je merkt als deze laag uit balans is en wat je kunt doen dezet te herstellen. Daarna lees je wat yoga mij brengt.
Welke diepere lagen worden in yoga aangeraakt? 
1. Het fysieke lichaam
Dit is de laag die we het gemakkelijkst herkennen: onze spieren, botten, organen en huid.
Bij een burn-out kun je merken dat deze laag uit balans is door:
- aanhoudende vermoeidheid;
- spanningsklachten en pijntjes;
- een slechte spijsvertering;
- vaker ziek zijn.
Wat helpt?
- voedzaam en aandachtig eten;
- voldoende slaap en rust;
- regelmatig bewegen op een manier die plezier geeft;
- zelfzorg, lief zijn voor jezelf;
- warmte en ontspanning.
Ook rustige yogavormen helpen het lichaam uit de voortdurende stressstand te halen en het fysieke lichaam te relaxen.
2. Het energie-lichaam
In yoga wordt gesproken over prana: levensenergie. Deze energie maakt beweging, plezier en herstel mogelijk.
Wanneer de energie vrij stroomt, voelen we ons levendig en vitaal. Bij een burn-out lijkt het alsof de batterij leeg is. Het zenuwstelsel heeft zo lang in de overlevingsstand gestaan, de levensenergie stagneert of is zelfs geblokkeerd.
Dat uit zich vaak in:
- voortdurende vermoeidheid;
- gestagneerde ademflow
- weinig enthousiasme;
- lusteloosheid;
- het gevoel vast te zitten.
Wat helpt?
- rust en diepe slaap;
- bewust ademhalen;
- activiteiten die plezier geven;
- kunst en creativiteit;
- milde beweging.
Juist daarom zijn ademwerk en ontspannende yogavormen zo waardevol bij burn-out. Het doet levensenergie stromen en helpt het zenuwstelsel weer schakelen van voortdurend ‘aan’ naar een staat van herstel.
3. Het mentale en emotionele lichaam
Hier wonen onze gedachten, emoties en overtuigingen (ook wel mindset genoemd).
Veel mensen met een burn-out herkennen zichzelf in deze laag:
- piekeren en overdenken;
- angst en voortdurende zorgen;
- snel overprikkeld zijn;
- emotionele schommelingen;
- moeite hebben met keuzes maken.
Wat helpt?
- Meditatie;
- schrijven;
- creativiteit;
- coaching of therapie;
- zelfcompassie.
Yoga helpt om de aandacht weer van het hoofd naar het lichaam te brengen. En misschien nog belangrijker: yoga leert je hoe je aanwezig kunt blijven wanneer iets ongemakkelijk voelt.
Zoals tijdens die ingewikkelde balansoefening. Je adem stokt, je voelt spanning opkomen en je merkt dat je wilt opgeven. Maar als je evenwichtig blijft ademen, in-uit-in-uit gebeurt er iets anders. Je oefent om kalm te blijven in de storm.
Dat is een vaardigheid die je niet alleen op de mat, maar ook in het dagelijks leven helpt. Zie je jezelf al staan, terwijl iedereen als een kip zonder kop om je heen draaft en jij rustig, diep adement erbij staat?
4. De laag van innerlijke wijsheid
Deze laag gaat over intuïtie, betekenis en richting. Het is het deel van jezelf dat weet wat goed voor je is, nog voordat je hoofd het begrijpt.
Bij disbalans kun je merken dat je:
- niet goed weet wat je nodig hebt;
- weinig contact voelt met jezelf;
- moeite hebt met keuzes maken
- geen helder gevoel hebt over je richting.
Wat helpt?
- vertrouw je gut feeling, je hebt het!
- stilte en meditatie;
- tijd in de natuur;
- reflecteren op levensvragen;
- ruimte maken om naar binnen te luisteren.
Opvallend genoeg ervaren veel mensen tijdens een burn-out juist opnieuw verbinding met deze laag. De gedwongen vertraging roept vragen op als:
“Wat vind ik eigenlijk belangrijk?”
“Leef ik nog wel volgens mijn eigen waarden?”
Ik noem een burn-out niet voor niets een rite de passage. Een overgang. Pijnlijk, maar vaak ook een uitnodiging om dichter bij jezelf te komen.
Wat zijn de voordelen van yoga tijdens burn-out herstel?
Duurzaam herstellen van een burn-out vraagt om meer dan alleen uitrusten. Eerst is er herstel van fysieke, mentale en emotionele uitputting. Daarna volgt het opbouwen van energie, vertrouwen en nieuwe patronen.
Yoga ondersteunt dit proces op verrassend veel manieren.
Yoga leert je:
- Je doet wat voor jou mogelijk is: en niet wat de docent- of degene naast je doet.
- Jouw lichaam is uniek: er is niet één juiste manier om de pose uit te voeren, jij mag het doen op jouw manier.
- Kracht en zachtheid horen bij elkaar: yin kan niet zonder yang en andersom.
- Je traint mentale veerkracht: je oefent om aanwezig te blijven bij ongemak, zonder jezelf te forceren.
- Yoga is een oefening, geen performance: je bent aan het leren, het gaat niet om perfectie.
- Je adem verklapt hoe het met je gaat: bewustzijn op je adem brengt je dichter bij jou emotionele toestand
- Erken jouw grens: een goede yogi is niet iemand die met de neus de grond kan raken maar iemand die haar grenzen respecteert.
En elke les eindigt met iets wat veel mensen misschien het moeilijkst vinden: volledige rust. Savassana, de eindontspanning, plat op de grond liggen.
Niets doen. Gewoon zijn.
Hoe zou het zijn als je jezelf dat in het dagelijks leven vaker toestaat?
Welke yoga is geschikt bij een burn-out?
Wanneer je nog erg vermoeid bent, zijn rustige vormen vaak het meest helpend.
- Yin Yoga: Langdurige stretches waarbij spieren ontspannen en de fascia- het bindweefsel wordt gerekt.
- Restorative Yoga: Volledig ondersteunende houdingen waarin diepe ontspanning centraal staat.
- Zachte Hatha Yoga: Rustige houdingen die iets langer worden aangehouden, met veel aandacht voor de adem.
- En ik noem graag nog: Feldenkrais. methode van bewust bewegen die je helpt soepeler te bewegen en contact te maken met je lichaam.
Wanneer je in de opbouwfase van je herstel zit, kun je experimenteren met actievere vormen zoals Vinyasa, Kundalini of een stevigere Hatha-les. Voel vooral wat bij jou past.
Praktische tips om te beginnen
- Start met 10 tot 15 minuten
- Kies een rustige les, online of in een yogastudio. Op mijn MetJet Body&Mind YouTube kanaal vind je een aantal favorieten lessen van mij
- Luister naar je lichaam.
- Zie yoga niet als een prestatie.
- Denk je: ‘ik ben een stijve hark dus niets voor mij’, het gaat er niet om hoe lenig je bent, het gaat om prettig bewegen binnen jouw grenzen.
Yoga geneest een burn-out natuurlijk niet op zich zelf. Maar het is wel een krachtig hulpmiddel om je zenuwstelsel tot rust te brengen, fijne mindset te oefenen, op krachten te komen en weer contact te maken met je lichaam geest en adem. Om in elke fase van je herstel stap voor stap te herstellen.
Misschien ontdek je, net als ik destijds op dat matje in het Vondelpark, dat er een vorm van rust bestaat waarvan je niet wist dat je die nodig had.
Ik doe inmiddels al zo’n twaalf jaar aan yoga en ik ben er nog steeds verzot op. Niet alleen omdat het zo toegankelijk is – je kunt het overal doen en er is altijd wel een les te vinden (ik gebruik zelf de ‘Inner Dimension Yoga app’)– maar vooral omdat yoga voor mij de perfecte combinatie is van rust, kracht en soepelheid. Ik ben meer in balans en de continue herhaling van levenslessen (verteld door docent of door de confrontatie van mijn hardnekkig patronen) vindt ik heel fijn want is niet iedereen een beetje hardleers en heeft continue voeding nodig om haar patronen bij te schaven?
Maar waar yoga helemaal top voor is is de ademhaling. Voor mij zijn de ademoefeningen echt hét medicijn voor een overprikkeld zenuwstelsel.
En vooruit, ik noem het toch: dankzij yoga loop ik letterlijk fierder en trotser. En psst …. ik voel me als yogi ook mooier :)
Wil je advies of hulp bij jouw burn-out herstel-programma, maak een vrijblijvende (20-30 minuten) afspraak, ik help je graag!
Bron: Innerdimension tv